F5 Farm Aquaponics - Trồng rau, nuôi cá tự động.

Với những người yêu thích trồng rau và đam mê khám phá những  phương pháp trồng rau sạch phục vụ cho bữa ăn hàng ngày hay có thể là giải trí không thể không biết đến mô hình trồng rau kết hợp nuôi cá tại nhà theo công nghệ Aquaponics. Aquaponics trở nên nổi tiếng và phổ biến bởi đặc thù riêng với phương pháp tiên tiến, hiện đại theo định hướng trồng rau hữu cơ hoàn toàn, không sử dụng phân bón hay chất kích thích hóa học.

Các bạn tham khảo phương pháp đơn giản để thiết kế và lắp đặt mô hình trồng rau nuôi cá theo công nghệ aquaponics bằng những vật liệu dễ tìm sau đây:

Bước 1: Khảo sát không gian, dự định quy mô và lên thiết kế.

Khảo sát thực tế không gian bạn  dự định để lắp đặt mô hình Aquaponics, cần tìm nơi có vị trí có nhiều ánh nắng  chiếu trực tiếp để đặt các chậu rau, tối thiểu từ 3-4h nắng chiếu trực tiếp 1 ngày.

Sử  dụng kệ sắt chữ V hoặc các loại khung hàn xì để phù hợp với khay trồng rau thông minh 50 lít có kích thước 68x45x20cm, siphon bẫy nước được thiết kế cho tất cả các khay rau có cùng độ cao.

Dàn trồng rau sạch

Các vật dụng cần thiết để thiết kế hệ thống như sau:

  • Giá thể sỏi nhẹ Keramzit sử dụng để trồng rau thay thế cho đất
  • Máy bơm bể cá, có thể sử dụng máy bơm lifetech AP 2500 độ cao dàn dưới 1.6 mét, lifetech AP 3500 nếu có dàn trên 2 mét.
  • Ống nhựa PVC 21, sử dụng cho đường bơm lên, các phụ kiện co, T để dẫn ống nước ra các vị trí phù hợp

  • Đường thu nước của mỗi chậu, chuẩn bị 1 ren trong 21, 1 ren ngoài 21, khoảng 20 cm ống 21 để thu nước, 1 T loại 34-21-34 để gom nước từ chậu về ống thoát 34 hồi về bể Đá sủi cung cấp oxy cho bể (kích cỡ từ 2.5 – 7.5cm)

  • Ống 34 để hồi nước, 3 cái co 34 và 1 cái côn thu 34-21 để làm siphon bẫy nước

  • Giá thể – Sử dụng sỏi nhẹ Keramzit để làm giá thể

  • Bộ dụng cụ kiểm tra (test) nồng độ pH trong nước
  • Các loại cá giống nước ngọt và hạt giống theo mùa
  • Máy khoan mũi khoan 6, mũi khoét 20
  • Cờ lê mỏ lết cho ốc 13 – kích thước của ốc bắt vào kệ sắt V lỗ

Bước 2: Tiến hành thực hiện lắp đặt hệ thống

– Thực hiện lắp đặt bồn nuôi cá và kệ khay trồng rau
+ Đặt bể nước, lắp ghép các thanh sắt thành kệ thép V như đã thiết kế. Lưu ý tầng thấp nhất của các khay trồng rau nên để cao hơn bể nước ít nhất 30cm
+ Đưa các khay nhựa trồng rau lên giàn trồng rau như thiết kế.

– Lắp đặt đường nước lên

Lắp ống nước bơm lên từ máy bơm bằng ống PVC 21, sử dụng các co để bẻ góc, sử dụng T để chia nước tại các đường rẽ nhánh đến các giàn trồng rau khác nhau

Thiết kế ống dẫn nước chạy dọc theo hàng chậu trên các kệ. dùng mũi khoan 6 khoan 2-3 lỗ trên ống sao cho khi nước được bơm lên sẽ tưới vào các chậu trồng rau của bạn.

– Lắp đặt đường thoát nước xuống

+ Lắp đặt đường tháo nước tại mỗi chậu:

Sử dụng mũi khoét 20 để khoét một lỗ tròn tại đáy của mỗi chậu, lắp đặt cặp ren trong và ren ngoài vào lỗ vừa khoét để tạo một đường thoát xuống cho mỗi chậu. Lưu ý ren ngoài đặt phía mặt trên của đáy chậu, ren trong đặt mặt dưới của đáy chậu, gia cố thêm băng tan để tránh rò rỉ nước sau này.

khoan-chau-lap-siphon

Sau khi lắp đặt đường thoát, bạn có thể sử dụng luôn lưới nhựa của chậu làm lưới lọc

+ Lắp đặt trục thoát nước chính cho mỗi tầng rau

Trên mỗi tầng rau có độ cao khác nhau, lắp đặt một trục chính PVC 34, kết hợp với các T 34-21-34 để thu nước từ các chậu về ống này

+ Lắp đặt hệ thống dâng hạ nước trên thùng trồng rau bằng siphon.

Cơ chế đưa nước lên, hạ nước xuống giúp hỗ trợ vi sinh vật sinh trưởng nhờ cung cấp đủ lượng oxi và độ thoáng cần thiết vào các giá thể.

Theo kinh nghiệm của những người làm aqua, cơ chế này nên có chu kỳ tầm 45 phút (cái này mình chưa thử nghiệm).

Phương pháp này bạn đọc qua để tham khảo thôi nhé, ở bên dưới tôi sẽ trình bày một cách làm đơn giản mà hiệu quả hơn.

Cách thức truyền thống là dùng Siphon, bạn có thể tham khảo hình sau:

Mô hình hoạt động của hệ trồng rau nuôi cá Aquaponics

Mỗi tầng rau cần làm riêng Siphon bẫy nước theo sơ đồ như trên (Ống to: PVC phi 34, ống nhỏ: PVC phi 21)

hệ mẫu trồng rau nuôi cá

Xem thêm cấu tạo và hướng dẫn tạo siphon.

Để hệ thống này hoạt động hiệu quả cũng như điều chỉnh chu kỳ theo thời gian mong muốn, thường người ta lắp thêm vào các đầu cấp nước 1 khóa nước để điều chỉnh lượng nước vào nhiều hay ít

Lưu ý

Do mỗi tầng trồng rau có một độ cao khác nhau nên bạn phải tạo mỗi siphon cho mỗi tầng

Trong thiết kế tùy theo ý tưởng của bạn, có thể sử dụng đường xả của tầng trên làm đường cấp cho tầng dưới

 

Bước 3: Vận hành thử

Trước khi mang cây về trồng và cá để nuôi, hãy vận hành thử để chắc chắn rằng hệ thống hoạt động đúng như thiết kế. Mọi lỗi lầm có thể khắc phục dễ dàng hơn rất nhiều so với khi bạn đã đưa vào vận hành

Bước 4: Hoàn thành

Rải sỏi nhẹ vào các chậu trồng cây, bạn giữ luôn cả lớp lưới của các khay nhựa giúp lọc lại cặn bẩn tránh gây tắc bơm và các ống dẫn nước – Sỏi được dùng để tạo môi trường cho vi khuẩn nitrat hóa sinh sôi, chuyển hóa amonia thành nitrit và nitrit thành nitrat.

Máy bơm sục khí và ống dẫn khí – Máy bơm dùng để tạo ô-xi cho cả bể cá và bệ trồng rau. Ống dẫn khí được nối từ máy bơm đến đá sủi khí dưới đáy bể. Đá sục khí sẽ phá vỡ những bong bóng khí do máy bơm tạo ra thành những bong bóng li ti, làm tăng quá trình cung cấp ô-xi cho bể nước.

Dùng giấy quỳ hay hệ thống đo, đồng hồ đo pH để kiểm tra độ pH của nước. Giấy quỳ cũng rẻ thôi, và bộ đo độ pH thì có bán ở hầu hết các cửa hàng chim cá cảnh. Độ pH lý tưởng cho bể cá aquaponics là vào khoảng 7.0. Nếu nó chạy lên mức 7.2 thì bạn nên hạ thấp xuống, còn nếu dưới 6.8 thì phải điều chỉnh cho cao lên.

Cứ giữ yên hệ thống như vậy trong vòng 24 tiếng để đảm bảo lượng clo trong nước được phân tán hết. Nếu muốn cho cá vô ngay thì bạn phải mua đồ khử clo, có bán ở các cửa hàng cá cảnh.”

Đưa các cây giống lên trồng trên các chậu, bạn có thể chuẩn bị cây con bằng cách trồng vào các viên mụn dừa, hoặc cũng có thể gieo hạt trực tiếp lên các khay sau khi được rải đầy sỏi nhẹ (Tuy vậy sẽ bị hao hụt khá nhiều do bị nước cuốn trôi)

Cách chọn cá và cây

Trong mô hình aquaponics, chúng ta nên chọn những loại cá khỏe, có sức chịu đựng cao, chẳng hạn như cá vàng, cá rô phi…

Cây trồng thích hợp cho mô hình aquaponics thường là những cây rau ăn phổ biến như xà lách, cải bó xôi, hay các loại rau thơm. Lúc đầu chúng ta nên gieo hạt theo từng cụm, hoặc cũng có thể rải rác để cho cây tự bám vào các giá thể. Đối với hạt giống nhỏ quá thì chúng ta nên bọc trong 1 lớp khăn giấy mỏng để giữ ấm cho hạt và giúp hạt nảy mầm nhanh. Hoặc, bạn cũng có thể trồng cây trong hệ thống thủy canh bên ngoài trước, rồi sau đó chuyển vào mô hình aquaponics, như vậy cũng mang lại hiệu quả rất tốt.

Nếu bạn muốn chuyển cây từ chậu trồng bằng đất vào mô hình aquaponics, bạn nhớ rửa sạch đất khỏi rễ cây và lá cây để đảm bảo không còn côn trùng gây hại.

Những loại rau ngắn ngày như xà lách và cải bó xôi là thích hợp và dễ trồng thành công nhất. Ngoài ra còn có 1 số loại rau thơm và hoa cảnh, như cây huyết dụ, trầu bà,…

Bạn cũng có thể trồng 1 số loại cây thủy sinh trong bể cá. Chúng sẽ làm cho môi trường nuôi trồng trở nên giống với ngoài tự nhiên hơn, và đồng thời giúp làm sạch bể nước.

Quy trình Nitrit hóa

Cá thải amonia qua phân và mang cá. Amoniac tích tụ nhiều trong nước sẽ gây độc cho cá và cây trồng. Vi khuẩn nitrat hóa tự sinh ra trong đất, nước và không khí, sẽ chuyển hóa amoniac thành nitrit, và sau đó là nitrit thành nitrat. Trong mô hình aquaponics của bạn, vi khuẩn nitrat hóa có nhiều ở lớp sỏi trong bể cá và lớp giá thể trên bồn trồng cây. Cây trồng hấp thụ nitrat có sẵn trong nước thải được dẫn từ bể cá lên bồn cây để sinh trưởng, đồng thời giữ nitrat ở mức an toàn, tránh gây độc cho cá. ”

Hệ Aquaponics hoàn chỉnh sau khi lắp đặt:

Thùng nhựa IBC bọc cách nhiệt

 

Cách bảo dưỡng mô hình

Hàng ngày, thứ duy nhất mà bạn cần cho vào bể cá là thức ăn cho cá. Và chỉ nên cho ăn lượng thức ăn nhỏ, chia làm nhiều bữa, chứ không nên cho ăn quá nhiều trong 1 lần. Không nên cho nhiều hơn lượng thức ăn mà cá có thể ăn hết trong vòng 5 phút. Đối với cá nhiệt đới thì thức ăn phổ biến thường là thức ăn khô dạng vụn, nhưng thỉnh thoảng chúng ta cũng nên bổ sung thêm cho cá 1 ít tôm biển, hay trùn chỉ để cá sinh trưởng khỏe mạnh hơn. Mực nước trong bể có thể bị vơi đi từ từ do cây trồng hấp thụ, và nước tự bốc hơi. Cứ cách vài ngày, bạn nên bơm thêm cho đầy bể. Khoảng chừng 1 tháng, chúng ta mất 10 – 15% lượng nước trong bể cá.

 

Từ khóa: ,

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC